Twierdza Boyen w Giżycku powstała w latach 1843 – 1855 jako obiekt blokujący strategiczny przesmyk pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno. Na początku kwietnia 1843 r. król Fryderyk Wilhelm IV wydał rozkaz rozpoczęcia budowy twierdzy. Opracowany został projekt, który zakładał wybudowanie na planie sześcioboku ziemno–murowanego fortu zaporowego w bezpośrednim pobliżu miasta na tzw. Wyspie Giżyckiej.
Do fortu miały prowadzić drogi wjazdowe przez bramy Giżycką, Kętrzyńską, Prochową i Wodną, zaś całość otaczać miał mur Carnota o długości 2303 m.
Ceremonia wmurowania kamienia węgielnego mająca miejsce 4 września 1844 r., stanowiła początek właściwego etapu budowy Twierdzy.
W roku 1846 postanowiono uhonorować jednego ze zwolenników i inicjatorów budowy tego obiektu, generała von Boyen, nadając powstającej twierdzy jego miano. Bastiony otrzymały nazwy: Hermann, Ludwig, Leopold (od imion generała) i Schwert, Recht oraz Licht (od symboli umieszczonych w herbie generała - Miecz, Prawo i Światło).
Twierdza Boyen w Giżycku powstała w latach 1843 – 1855 jako obiekt blokujący strategiczny przesmyk pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno. Na początku kwietnia 1843 r. król Fryderyk Wilhelm IV wydał rozkaz rozpoczęcia budowy twierdzy. Opracowany został projekt, który zakładał wybudowanie na planie sześcioboku ziemno–murowanego fortu zaporowego w bezpośrednim pobliżu miasta na tzw. Wyspie Giżyckiej.
Twierdza została przygotowana dla załogi liczącej około 3000 żołnierzy. Garnizon giżycki utworzono w 1859 roku. Od roku 1889 w Giżycku funkcjonowała komendantura, natomiast w 1902 roku w Twierdzy Boyen umieszczono składnicę artyleryjską.
Z punktu widzenia strategii obronnej linia Wielkich Jezior Mazurskich odgrywała istotną rolę. W przededniu I wojny światowej naturalne elementy terenowe i wybudowane wokół Twierdzy Boyen umocnienia miały zablokować, na czas rozstrzygnięcia na froncie zachodnim, wkraczającą do Prus Wschodnich armię rosyjską. W tym momencie giżycki fort odgrywał również istotną rolę w mobilizacji wojsk na terenie Mazur, a gdy po przeprowadzeniu mobilizacji większość armii została wyprowadzona z Giżycka, w mieście pozostało pod komendą płk. Busse ok. 4000 żołnierzy. Siły te przeprowadziły liczne wypady godzące w poszczególne oddziały nadciągającej armii rosyjskiej, a następnie w sierpniu 1914 roku skutecznie broniły Twierdzy Boyen przed rosyjskim natarciem.
Po I wojnie światowej zmieniono zastosowanie twierdzy, tworząc w niej między innymi szpital. W przededniu II wojny światowej Twierdza Boyen była jednym z punktów zbornych armii niemieckiej, która z terenu Prus Wschodnich wkroczyła na terytorium Polski. Brygada Forteczna „Lötzen” wchodziła w skład grupy Armii „Nord” nacierającej ku Mławie i Modlinowi i brała udział w walkach m.in. pod Wizną. W okresie wojny w fortyfikacji miał swą siedzibę ośrodek Abwehry szkolący żołnierzy z armii gen. Własowa, którzy przeszli na niemiecką stronę. W czasie ataku na miasto w styczniu 1945 roku twierdza została opuszczona bez walki.
Od roku 1945 Twierdza Boyen przeszła w ręce Wojska Polskiego, które korzystało w niej w ograniczony sposób. W latach 50. podjęto decyzje o umiejscowieniu tutaj kilku przedsiębiorstw spożywczych, co spowodowało przekształcenia, duże zniszczenia, a przede wszystkim budowę nowych, zupełnie nie pasujących do charakteru obiektu budynków. Sytuacja ta miała miejsce do początku lat 90, kiedy to większość z tych zakładów została zlikwidowana. Od tego momentu Twierdza Boyen stała się miejscem często odwiedzanym przez turystów.
Twierdza w Giżycku stanowi jeden z najlepiej zachowanych zabytków architektury obronnej XIX wieku w Polsce, co czyni z niej niewątpliwie obiekt o wyjątkowej wartości historycznej i wysokich walorach turystycznych.
Twierdza Boyen przyciąga do siebie tłumy ludzi: nie tylko turystów, ale również ludzi nauki, znawców sztuki, a także licznych specjalistów z zakresu architektury obronnej. Dzieje się tak dzięki naturalnym walorom terenu twierdzy i jej otuliny oraz istniejącej już infrastrukturze (amfiteatr, galeria, schronisko młodzieżowe, kluby).
Położenie fortyfikacji w granicach miasta, przy głównych szlakach komunikacyjnych, gwarantuje dogodny dojazd do obiektu, co niewątpliwie przyczynia się do wzrostu liczby odwiedzających. Dodatkowy atut, podnoszący znacznie walor turystyczny, stanowią tereny rekreacyjne znajdujące się wokół twierdzy, m.in. dwa małe malowniczo usytuowane jeziorka, piękne tereny leśne wokół wzgórza Brunona, bliskie sąsiedztwo dużych obiektów wczasowych, a także mieszczące się w niedalekim sąsiedztwie porty: Żeglugi Mazurskiej i Ośrodka Żeglarskiego Ligi Ochrony Kraju.
Obecnie twierdza oferuje liczne atrakcje turystyczne, wśród których warto wymienić wystawy i ekspozycje w Galerii Twierdzy Boyen, szlaki turystyczne oraz ścieżki rowerowe. Ponadto Twierdza gości liczne wydarzenia artystyczne, na czele z największym festiwalem szantowym Europy „Szanty w Giżycku”.
Ze względu na niektóre dogodne czynniki takie jak: duża powierzchnia (100 hektarów), atrakcyjne położenie czy też dobry stan techniczny obiektu, istnieje możliwość wzbogacenia i urozmaicenia dotychczasowych propozycji turystyczno-rekreacyjnych o nowe projekty, które pozwoliłyby wszechstronnie wykorzystać walory Twierdzy.
Istnieje wiele pomysłów i planów dotyczących aktualnego funkcjonowania Twierdzy. Myśli się, by przystosować zabytkowe obiekty do nowych celów:
Miasto Giżycko podejmuje wiele działań zmierzających do ożywienia Twierdzy Boyen tak, by służyła ona zarówno mieszkańcom miasta, jak i turystom z całego świata. Wśród tych inicjatyw warto wymienić udział w projekcie „Kulturowo-turystyczny szlak nadbałtyckich twierdz” („Baltic Culture and Tourism Route Fortresses”) współfinansowanym przez Unię Europejską w ramach Inicjatywy Wspólnotowej Interreg III B BSR.
Godziny otwarcia Twierdzy Boyen:
Wstęp:
źródło: www.boyen.gizycko.pl
